Ders AdıKodu Yerel KrediAKTS Ders (saat/hafta)Uygulama (saat/hafta)Laboratuar (saat/hafta)
Servet-i Fünun Edebiyatında Roman ve HikâyeTDE226234300
ÖnkoşullarYok
YarıyılBahar
Dersin DiliTürkçe
Dersin SeviyesiLisans
Dersin TürüZorunlu @ Türk Dili ve Edebiyatı Lisans Programı
Ders KategorisiTemel Meslek Dersleri
Dersin Veriliş ŞekliYüz yüze
Dersi Sunan Akademik BirimTürk Dili ve Edebiyatı Bölümü
Dersin KoordinatörüEsengül Sağlam Can
Dersi Veren(ler)Didem Ardalı Büyükarman, Ali Yıldız, Alparslan Oymak, Yakup Çelik
Asistan(lar)ı
Dersin AmacıBu dersin amacı, Servet-i Fünun dönemi roman ve hikâyesi üzerine kapsamlı bir inceleme yapmak, dönemin öne çıkan yazarlarını, eserlerini, tematik yönelimlerini ve estetik anlayışlarını tarihsel, toplumsal ve düşünsel bağlam içinde çözümlemektir.
Dersin İçeriğiServet-i Fünun döneminde hâkim olan roman ve hikâye anlayışı, yazarların etkilendikleri edebî akımlar, Batı edebiyatını tanıtan yazar ve kitaplar, dönem yazarlarının biyografileri ve eserleri.
Ders Kitabı / Malzemesi / Önerilen Kaynaklar
  • Alptekin, T. (1991, Kasım). Bir aşk sonatı Eylül. Gösteri, 22(132), 56–57.
  • Arslan, N. (2002, Mayıs–Haziran–Temmuz). Eylül ya da bir aşk analizi. Hece – Roman Özel Sayısı, (65–67), 560–571.
  • Bekiroğlu, N. (2002). Servet-i Fünûn topluluğu dışı Türk edebiyatı. Türkler (Vol. 15). Yeni Türkiye Yayınları.
  • Belge, M. (1994). Eylül. Edebiyat üstüne yazılar. İletişim Yayınları.
  • Çetişli, İ. (1987). Türk edebiyatında mensur şiirin doğuşu, gelişmesi ve özellikleri. Fırat Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 1(2), 97–120.
  • Çetişli, İ. (2000, Mart–Haziran). Bir neslin veya bir şairin romanı: Mai ve Siyah. Türk Yurdu, 20(153–154), 318–333.
  • Çıkla, S. (2004). Roman ve gerçeklik bağlamında kültür değişmeleri ve Servet-i Fünûn romanı. Akçağ Yayınları.
  • Dizdaroğlu, H. (1975). Halit Ziya Uşaklıgil’in öykücülüğü. Türk Dili, 32(286), 53–65.
  • Enginün, İ. (2006). Yeni Türk edebiyatı: Tanzimat’tan Cumhuriyet’e (1839–1923). Dergâh Yayınları.
  • Ercilasun, B. (1996, Ağustos). Yenileşme devri Türk edebiyatında Batı tesiri ve Servet-i Fünûn’un rolü. Türk Kültürü, 34(400), 16–28.
  • Gariper, C. (2006). Türk edebiyatında mensur şiir literatürü. Türkiye Araştırmaları Literatür Dergisi, 4(7), 361–409.
  • Gürbüz, O. (1988, Nisan). Batılılaşma kavşağında yeni bir kimlik arayışının romanı: Mürebbiye. Türk Dili, (436), 212–217.
  • Huyugüzel, Ö. F. (2004). Halit Ziya Uşaklıgil. Akçağ Yayınları.
  • Kantarcıoğlu, S. (1981a, Ağustos). Modern roman teknikleri ve Mehmet Rauf’un Eylül’ü 1. Milli Kültür, 3(3), 41–44.
  • Kantarcıoğlu, S. (1981b, Eylül). Modern roman teknikleri ve Mehmet Rauf’un Eylül’ü 2. Milli Kültür, 3(4), 35–42.
  • Kavcar, C. (1985). Batılılaşma açısından Servet-i Fünun romanı. Kültür ve Turizm Bakanlığı Yayınları.
  • Kerman, Z. (1982, Şubat). Halit Ziya Uşaklıgil’in hikâyeleri. Milli Kültür, 3, 6–8.
  • Kerman, Z. (1998). Şık. Yeni Türk edebiyatı incelemeleri. Akçağ Yayınları.
  • Koçak, O. (1996, Güz). Kaptırılmış ideal: Mai ve Siyah üzerine psikanalitik bir deneme. Toplum ve Bilim, (70), 94.
  • Köroğlu, E. (1996, Nisan–Mayıs). Aşk-ı Memnû’nun ayrı dünyaları: Bir feminist eleştiri denemesi. TÖMER Edebiyat Dergisi, (2), 30–38.
  • Moran, B. (2002). Türk romanına eleştirel bir bakış I. İletişim Yayınları.
  • Nabokov, V. (1988). Edebiyat dersleri. Ada Yayınları.
  • Naci, F. (1981, Mart). Türk romanı Aşk-ı Memnu ile başlar. Gösteri, 1(4), 66–67.
  • Okay, O. (2005). Batılılaşma devri Türk edebiyatı. Dergâh Yayınları.
  • Okay, M. Orhan. (2025). Edebiyât-ı Cedîde. Türkiye Diyanet Vakfı İslâm Ansiklopedisi. TDV Yayınları.
  • Önertoy, O. (1995). Halit Ziya Uşaklıgil’in romanları ve romancılığı. Kültür Bakanlığı Yayınları.
  • Parlatır, İ. (2009). Servet-i Fünûn. Türkiye Diyanet Vakfı İslâm Ansiklopedisi (C. 36, ss. 578–580). TDV Yayınları.
  • Tanpınar, A. H. (1977). Edebiyat üzerine makaleler. Dergâh Yayınları.
  • Uğurcan, S. (2001, Nisan). Servet-i Fünûn romanında ev. Türk Dili, (592), 451–459.
Opsiyonel Program Bileşenleri.

Ders Öğrenim Çıktıları

  1. Bu dersi başarıyla tamamlayan öğrenciler, Servet-i Fünun döneminde roman ve hikâye türlerinin biçimsel ve tematik özelliklerini tarihsel, toplumsal ve kültürel bağlam içinde çözümleyebileceklerdir.
  2. Dönemin önde gelen yazar ve eserlerini estetik anlayışları, anlatım biçimleri ve içeriksel yönelimleri açısından değerlendirebileceklerdir.
  3. Servet-i Fünun roman ve hikâyesinde Batı edebiyatının etkilerini, kaynaklarını ve edebî akımlarla olan ilişkilerini irdeleyip açıklayabileceklerdir.
  4. Servet-i Fünun yazarlarının bireysel üsluplarını ve tematik tercihlerini dönemin genel edebî anlayışıyla ilişkilendirebileceklerdir.
  5. Dönemin roman ve hikâye metinlerini çözümleyerek Türk edebiyatının modernleşme sürecindeki dönüşümünü yorumlayabileceklerdir.

Ders Öğrenim Çıktısı & Program Çıktısı Matrisi

DÖÇ-1DÖÇ-2DÖÇ-3DÖÇ-4DÖÇ-5
PÇ-1-----
PÇ-255555
PÇ-3-----
PÇ-455555
PÇ-5-----
PÇ-6-----
PÇ-7-----
PÇ-8-----
PÇ-9-----
PÇ-10-----
PÇ-1155555
PÇ-1255555
PÇ-1355555

Haftalık Konular ve İlgili Ön Hazırlık Çalışmaları

HaftaKonularÖn Hazırlık
1Konu Anlatımı: Servet-i Fünûn döneminde roman anlayışı ve roman yazımında etkilenilen edebî akımlarOkay, M. Orhan. (2025). Edebiyât-ı Cedîde. Türkiye Diyanet Vakfı İslâm Ansiklopedisi. TDV Yayınları.
2Konu Anlatımı: Halit Ziya Uşaklıgil'in hayatı, sanatı ve eserleri Huyugüzel, Ö. F. (2004). Halit Ziya Uşaklıgil. Akçağ Yayınları.
3Konu Anlatımı: Halit Ziya Uşaklıgil'in Hikâye adlı kitabıUşaklıgil, H. Z. (1998). Hikâye. Yapı Kredi Yayınları.
4Konu Anlatımı: Halit Ziya Uşaklıgil'in Mai ve Siyah adlı romanı Uşaklıgil, H. Z. (2018). Mai ve Siyah (S. Şahin, Ed.). İletişim.
5Konu Anlatımı: Mai ve Siyah romanıUşaklıgil, H. Z. (2018). Mai ve Siyah (S. Şahin, Ed.). İletişim Yayınları.
6Konu Anlatımı: Halit Ziya Uşaklıgil'in Aşk-ı Memnu adlı romanıUşaklıgil, H. Z. (2016). Aşk-ı Memnû (S. Şahin, Ed.). Everest Yayınları.
7Konu Anlatımı: Aşk-ı Memnu romanı1. Uşaklıgil, H. Z. (2016). Aşk-ı Memnû (S. Şahin, Ed.). Everest Yayınları. 2. Flaubert, G. (2019). Madam Bovary. İletişim Yayınları.
8Ara Sınav 1
9Konu Anlatımı: Mehmet Rauf'un hayatı, sanatı ve eserleri Enginün, İ. (2006). Yeni Türk edebiyatı: Tanzimat’tan Cumhuriyet’e (1839–1923). Dergâh Yayınları.
10Konu Anlatımı: Mehmet Rauf'un Eylül adlı romanı Mehmet Rauf (2019). Eylül. Can Yayınları.
11Konu Anlatımı: Hüseyin Cahit Yalçın'ın Hayal İçinde adlı romanıYalçın, H. C. (2019). Hayâl İçinde. (G. Tunç, Haz.). Hitabevi Yayınları.
12Konu Anlatımı: Safveti Ziya'nın Salon Köşelerinde adlı romanı / Ara Sınav 2Safveti Ziya (1998). Salon Köşelerinde (N. Akbayar, Haz.). İş Bankası Yayınları.
13Konu Anlatımı: Dönemin bağımsız yazarlarından Hüseyin Rahmi Gürpınar’ın hayatı, sanatı, eserleri ve Mürebbiye adlı romanı Gürpınar, H. R. (2012). Mürebbiye. Everest Yayınları.
14Konu Anlatımı: Dönemin hikâye anlayışı ve Halit Ziya Uşaklıgil'in “Ferhunde Kalfa” ile “Mösyö Kanguru” adlı hikâyeleriKaplan, M. (2016). Ferhunde Kalfa. Hikâye Tahlilleri. Dergâh Yayınları.
15Konu Anlatımı: Mensur şiir türü ve Mehmet Rauf’un Siyah İnciler adlı eseriMehmed Rauf. (1997). Siyah İnciler. Yapı Kredi Yayınları.
16Final

Değerlendirme Sistemi

EtkinliklerSayıKatkı Payı
Devam/Katılım
Laboratuar
Uygulama
Arazi Çalışması
Derse Özgü Staj
Küçük Sınavlar/Stüdyo Kritiği
Ödev
Sunum/Jüri
Projeler
Seminer/Workshop
Ara Sınavlar260
Final140
Dönem İçi Çalışmaların Başarı Notuna Katkısı
Final Sınavının Başarı Notuna Katkısı
TOPLAM100

AKTS İşyükü Tablosu

EtkinliklerSayıSüresi (Saat)Toplam İşyükü
Ders Saati143
Laboratuar
Uygulama
Arazi Çalışması
Sınıf Dışı Ders Çalışması144
Derse Özgü Staj
Ödev110
Küçük Sınavlar/Stüdyo Kritiği
Projeler
Sunum / Seminer
Ara Sınavlar (Sınav Süresi + Sınav Hazırlık Süresi)210
Final (Sınav Süresi + Sınav Hazırlık Süresi)110
Toplam İşyükü :
Toplam İşyükü / 30(s) :
AKTS Kredisi :
Diğer NotlarYok