Anasayfa » Akademik Birimler » Fen-Edebiyat Fakültesi » Türk Dili ve Edebiyatı Bölümü » Dersler » Türk Dili Tarihi (13. Yüzyıldan Sonra)
Ders AdıKodu Yerel KrediAKTS Ders (saat/hafta)Uygulama (saat/hafta)Laboratuar (saat/hafta)
Türk Dili Tarihi (13. Yüzyıldan Sonra)TDE122224200
ÖnkoşullarYok
YarıyılBahar
Dersin DiliTürkçe
Dersin SeviyesiLisans
Dersin TürüZorunlu @ Türk Dili ve Edebiyatı Lisans Programı
Ders KategorisiTemel Meslek Dersleri
Dersin Veriliş ŞekliYüz yüze
Dersi Sunan Akademik BirimTürk Dili ve Edebiyatı Bölümü
Dersin KoordinatörüFikret Yıldırım
Dersi Veren(ler)Fikret Yıldırım
Asistan(lar)ıZeynep Pınar Can
Dersin AmacıBu dersin amacı, öğrencilerin Türk dilinin tarihsel gelişimi içerisinde 13. yüzyıl sonrası orta Türkçe dönemi hakkında bilgi sahibi olmalarını sağlamaktır. Ayrıca öğrencilerin Harezm, Kıpçak ve Çağatay türkçelerinin dil özellikleri hakkında bilgi sahibi olmaları hedeflenmektedir. Doğu ve Batı Türkçesi kavramlarının kavratılması da dersin amaçları arasındadır. Eski Anadolu Türkçesinin oluşumunu ve gelişimini tarihi eserler ve şahıslar üzerinden öğretmek de dersin amaçlarındandır.
Dersin İçeriğiOrta dönem tarihi Türk dilleri; Harezm Türkçesi dönemi dil özellikleri; Kıpçak Türkçesi dönemi dil özellikleri; Çağatay Türkçesi dönemi dil özellikleri; Eski Anadolu Türkçesi dönemi dil özellikleri
Ders Kitabı / Malzemesi / Önerilen Kaynaklar
  • Zorunlu Kaynaklar: [1] Tekin, Talat ve Ölmez, Mehmet (2018). Türk Dilleri-Giriş. Yenilenmiş 5. baskı. Ankara: BilgeSu.
  • [2] Johanson, L. & Csató, É. Á. (Eds.) (1998). The Turkic languages. London and New York: Routledge.
  • [3] Tarihi Türk Şiveleri (1988). çev. Mehmet Akalın. Ankara: Türk Kültürünü Araştırma Enstitüsü.
  • [4] Ercilasun, Ahmet B. (2008). Başlangıçtan Yirminci Yüzyıla Türk Dili Tarihi. 6. Baskı. Ankara: Akçağ Yayınları.
  • [5] Bozkurt, Fuat (2012). Türklerin Dili. Konya: Eğitim Yayınevi.
  • [6] Argunşah, Mustafa, Sağol Yüksekkaya, Gülden ve Tabaklar, Özcan (2011). Karahanlıca Harezmce Kıpçakça Dersleri, 2. Baskı. İstanbul: Kesit Yayınevi.
  • [7] Argunşah, Mustafa (2014). Çağatay Türkçesi. 2. Baskı. İstanbul: Kesit Yayınları.
  • [8] Öztürk, Erol (2017). Eski Anadolu Türkçesi El Kitabı. Ankara: Akçağ Yayınları.
  • [9] Caferoğlu, Ahmet (1984). Türk Dili Tarihi I-II. İstanbul: Enderun Kitabevi.
  • [10] Eckmann, János (1983). Nehcü’l-Ferâdîs, Uştmahlarnıng Açuk Yolı, Cennetlerin Açık Yolu, II, Metin. Yayımlayanlar: Semih Tezcan ve Hamza Zülfikar. Ankara: Türk Dil Kurumu Yayınları.
  • [11] Seyf-i Sarayi, Gülistan Tercümesi (Kitap Gülistan bi’t-Türkî) (1978). Hazırlayan: Doç. Dr. Ali Fehmi Karamanlıoğlu. İstanbul: Milli Eğitim Basımevi.
  • Önerilen Kaynaklar: Róna-Tas, András (1991). An Introduction to Turkology, Studia uralo-altaica, (33), Szeged.
Opsiyonel Program Bileşenleri.

Ders Öğrenim Çıktıları

  1. Bu dersi başarıyla tamamlayan öğrenciler; Türk dilinin orta ve sonraki tarihi dönemlerini tanılayabileceklerdir.
  2. Harezm, Kıpçak ve Çağatay Türkçelerinin dil özelliklerini ana hatlarıyla analiz edebileceklerdir.
  3. Harezm, Kıpçak ve Çağatay türkçelerinin önemli şahıs ve eserlerini değerlendirebileceklerdir.
  4. Doğu ve Batı Türkçesi kavramları hakkında yorum yapabileceklerdir.
  5. Anadolu’da Türkçenin oluşumuna ve gelişimine tarihi eserler ve şahıslar üzerinden tanık olabileceklerdir.

Ders Öğrenim Çıktısı & Program Çıktısı Matrisi

DÖÇ-1DÖÇ-2DÖÇ-3DÖÇ-4DÖÇ-5
PÇ-1-5-5-
PÇ-25----
PÇ-3-----
PÇ-4-----
PÇ-5-----
PÇ-6-----
PÇ-7-----
PÇ-8-----
PÇ-9-----
PÇ-10-----
PÇ-11-----
PÇ-12--5-5
PÇ-13-----

Haftalık Konular ve İlgili Ön Hazırlık Çalışmaları

HaftaKonularÖn Hazırlık
1Konu Anlatımı: 13. yüzyıldan modern Türk dillerinin oluşumuna kadarki süreçte Türk dilinin tarihi dönemleri Sınıf-içi Tartışma (5 dk.): Türk dilinin tarihi dönemleri içerisinde 13. yüzyıl sonraki dil dönemlerinin yeri hakkında tartışma yapılacaktır13. yüzyıldan modern Türk dillerinin oluşumuna kadarki süreçte Türk dilinin tarihi dönemleri hakkında kaynak: [4], 369-381, 382-398, 400-426, 429-452.
2Konu Anlatımı: Harezm Türkçesinin başlıca dil özellikleri Sınıf-içi Tartışma (5 dk.): Harezm Türkçesinin tarihi Türk dili dönemleri arasındaki yeri ve önemi hakkında tartışma yapılacaktırHarezm Türkçesinin başlıca dil özellikleri hakkında kaynak: [4], 398-399.
3Konu Anlatımı: Harezm Türkçesi döneminin önemli eserleri Sınıf-içi Tartışma (5 dk.): Nehcül Feradis’in Türkçe eserler arasındaki yeri ve önemi hakkında tartışma yapılacaktırHarezm Türkçesi döneminin önemli eserleri hakkında kaynak: [4], 369-381.
4Konu Anlatımı: Harezm Türkçesi döneminin önemli eserleri Sınıf-içi Tartışma (5 dk.): Kısasul Enbiya’nın Türkçe eserler arasındaki yeri ve önemi hakkında tartışma yapılacaktırHarezm Türkçesi döneminin önemli eserleri hakkında kaynak: [4], 369-381.
5Konu Anlatımı: Kıpçak Türkçesinin başlıca dil özellikleri Sınıf-içi Tartışma (5 dk.): Kıpçak Türkçesinin tarihi Türk dili dönemleri arasındaki Kıpçak Türkçesinin başlıca dil özellikleri hakkında kaynak: [4], 399-400.
6Konu Anlatımı: Kıpçak Türkçesi döneminin önemli eserleri Sınıf-içi Tartışma (5 dk.): Gülistan Tercümesi’nin Türkçe eserler arasındaki yeri ve önemi hakkında tartışma yapılacaktırKıpçak Türkçesi döneminin önemli eserleri hakkında kaynak: [4], 382-398.
7Konu Anlatımı: Kıpçak Türkçesi döneminin önemli eserleri Sınıf-içi Tartışma (5 dk.): Codex Cumanicus’un Türkçe eserler arasındaki yeri ve önemi hakkında tartışma yapılacaktırKıpçak Türkçesi döneminin önemli eserleri hakkında kaynak: [4], 382-398.
8Ara Sınav 1
9Konu Anlatımı: Çağatay Türkçesinin başlıca dil özellikleri Sınıf-içi Tartışma (5 dk.): Çağatay Türkçesinin tarihi Türk dili dönemleri arasındaki yeri ve önemi hakkında tartışma yapılacaktırÇağatay Türkçesinin başlıca dil özellikleri hakkında kaynak: [4], 426-428.
10Konu Anlatımı: Çağatay Türkçesi döneminin önemli eserleri Sınıf-içi Tartışma (5 dk.): Muhakemetül Lugateyn’in Türkçe eserler arasındaki yeri ve önemi hakkında tartışma yapılacaktırÇağatay Türkçesi döneminin önemli eserleri hakkında kaynak: [4], 405-426.
11Konu Anlatımı: Çağatay Türkçesi döneminin önemli eserleri Sınıf-içi Tartışma (5 dk.): Mecalisün Nefais’in Türkçe eserler arasındaki yeri ve önemi hakkında tartışma yapılacaktırÇağatay Türkçesi döneminin önemli eserleri hakkında kaynak: [4], 405-426.
12Konu Anlatımı: Doğu Türkçesi – Batı Türkçesi; Eski Anadolu Türkçesinin oluşumu (toplumsal, siyasal,dinsel etmenler) Sınıf-içi Tartışma (5 dk.): Doğu Türkçesi – Batı Türkçesi kavramlarının tarihi Türk dilleri dönemleri içerisinde ifade ettiği alan hakkında tartışma yapılacaktırDoğu Türkçesi – Batı Türkçesi; Eski Anadolu Türkçesinin oluşumu (toplumsal, siyasal,dinsel etmenler) hakkında kaynak: [4], 429-438.
13Konu Anlatımı: Eski Anadolu Türkçesinin başlıca dil özellikleri Sınıf-içi Tartışma (5 dk.): Eski Anadolu Türkçesinin tarihi Türk dili dönemleri arasındaki yeri ve önemi hakkında tartışma yapılacaktırEski Anadolu Türkçesinin başlıca dil özellikleri hakkında kaynak: [4], 453-457.
14Konu Anlatımı: Eski Anadolu Türkçesi döneminin önemli eserleri Sınıf-içi Tartışma (5 dk.): Yunus Emre Divanı’nın Türkçe eserler arasındaki yeri ve önemi hakkında tartışma yapılacaktırEski Anadolu Türkçesi döneminin önemli eserleri hakkında kaynak: [4], 439-452. Eski Anadolu Türkçesi döneminin önemli eserleri hakkında kaynak: [4], 439-452.
15Konu Anlatımı: Eski Anadolu Türkçesi döneminin önemli eserleri Sınıf-içi Tartışma (5 dk.): Yusuf u Zeliha mesnevisinin Türkçe eserler arasındaki yeri ve önemi hakkında tartışma yapılacaktırEski Anadolu Türkçesi döneminin önemli eserleri hakkında kaynak: [4], 439-452.
16Final

Değerlendirme Sistemi

EtkinliklerSayıKatkı Payı
Devam/Katılım
Laboratuar
Uygulama
Arazi Çalışması
Derse Özgü Staj
Küçük Sınavlar/Stüdyo Kritiği
Ödev110
Sunum/Jüri
Projeler
Seminer/Workshop
Ara Sınavlar150
Final140
Dönem İçi Çalışmaların Başarı Notuna Katkısı
Final Sınavının Başarı Notuna Katkısı
TOPLAM100

AKTS İşyükü Tablosu

EtkinliklerSayıSüresi (Saat)Toplam İşyükü
Ders Saati142
Laboratuar
Uygulama
Arazi Çalışması
Sınıf Dışı Ders Çalışması145
Derse Özgü Staj
Ödev15
Küçük Sınavlar/Stüdyo Kritiği
Projeler
Sunum / Seminer
Ara Sınavlar (Sınav Süresi + Sınav Hazırlık Süresi)110
Final (Sınav Süresi + Sınav Hazırlık Süresi)110
Toplam İşyükü :
Toplam İşyükü / 30(s) :
AKTS Kredisi :
Diğer NotlarYok