Ders AdıKodu Yerel KrediAKTS Ders (saat/hafta)Uygulama (saat/hafta)Laboratuar (saat/hafta)
ÇağataycaTDE427136300
ÖnkoşullarYok
YarıyılGüz
Dersin DiliTürkçe
Dersin SeviyesiLisans
Dersin TürüZorunlu @ Türk Dili ve Edebiyatı Lisans Programı
Ders KategorisiUzmanlık/Alan Dersleri
Dersin Veriliş ŞekliYüz yüze
Dersi Sunan Akademik BirimTürk Dili ve Edebiyatı Bölümü
Dersin KoordinatörüZühal Ölmez
Dersi Veren(ler)Zühal Ölmez, Fikret Yıldırım, Özlem Yiğitoğlu
Asistan(lar)ıZeynep Pınar Can
Dersin AmacıBu dersin amacı, Çağatay Türkçesiyle yazılmış eserleri tanıtarak dönemin dil özellikleri hakkında öğrencileri bilgilendirmek; metinlerdeki sözcüklerin yapısal çözümlemelerini yapabilme becerisi kazandırmaktır.
Dersin İçeriğiÇağatay Türkçesiyle yazılmış eserlerin ve Çağatay Türkçesinin dilbilgisinin incelenmesi, örnek metinlerin okunması
Ders Kitabı / Malzemesi / Önerilen Kaynaklar
  • Ders Kitabı: János Eckmann. Chagatay Manual. Indiana University,1966. (Çağatayca El Kitabı Çev. Günay Karaağaç, TDK Yayınları, 2017.
  • János Eckmann. “Çağatay Dili Hakkında Notlar”. Türk Dili Araştırmaları Yıllığı-Belleten, 1958, s. 155-126.
  • János Eckmann. “Çağatay Dili Örnekleri I, Nevai Divanlarından Parçalar”, Türk Dili ve Edebiyatı Dergisi, cilt: IX,1959, s.33-64.
  • János Eckmann (Çeviren: Mehmet Akalın). “Çağatayca”. Tarihi Türk Şiveleri, 1979, s.225-262.
  • Zühal Ölmez. “Çağatay Edebiyatı ve Çağatay Edebiyatı Üzerine Araştırmalar”, Türkiye Araştırmaları Literatür Dergisi, Eski Türk Edebiyatı Tarihi I, cil:5, sayı: 9, 2007, s. 173-219.
  • Mustafa Argunşah. Çağatay Türkçesi, Kesit Yayınları, 2013.
  • Zühal Ölmez. “Çağatayca Sözlükler”, Kebikeç, sayı:6, 1998, s. 137-144.
Opsiyonel Program Bileşenleri"."

Ders Öğrenim Çıktıları

  1. Bu dersi başarıyla tamamlayan öğrenciler; 1. Çağatay Türkçesiyle yazılmış eserleri, bu eserler üzerinde yapılmış çalışmaları analiz edebileceklerdir.
  2. Bu dönemin dil özellikleri hakkında bilgi edinir
  3. Gedai, Sekkaki, Babür ve Ali Şir Nevai'nin eserlerinden örnekler okuyarak uygulamalı olarak Çağatay Türkçesinin söz dağarcığını ve dil özelliklerini kavrayabileceklerdir.
  4. Çağatayca sözcüklerin yapısını çözümler duruma gelebileceklerdir.
  5. Çağataycayı önceki dönemlerin dil özellikleriyle karşılaştırabileceklerdir.

Ders Öğrenim Çıktısı & Program Çıktısı Matrisi

DÖÇ-1DÖÇ-2DÖÇ-3DÖÇ-4DÖÇ-5
PÇ-1-----
PÇ-255---
PÇ-3-----
PÇ-4---55
PÇ-5--5--
PÇ-6-----
PÇ-7-----
PÇ-8-----
PÇ-9-----
PÇ-10-----
PÇ-11-----
PÇ-12-----
PÇ-13-----

Haftalık Konular ve İlgili Ön Hazırlık Çalışmaları

HaftaKonularÖn Hazırlık
1Konu Anlatımı: Dersin genel tanıtımı, yöntem ve kaynaklar Sınıf-içi uygulama (5 dk.): Genel başvuru kaynaklarının sorgulanması Sınıf-içi Tartışma (5 dk.): Kaynaklardan doğru biçimde yararlanabilme yöntemlerinin tartışılması1.Dönemle ilgili kaynakların yer aldığı bölümlerin okunması. Kaynak: Chagatay Manual, s. 10-15
2Konu Anlatımı: Çağatay Türkçesiyle yazılmış eserler hakkında bilgi verilecek, yapılan çalışmalar tanıtılacak Sınıf-içi uygulama (5 dk.): Eserler ve çalışmalardan örnekler verilmesi Sınıf-içi Tartışma (5 dk.): Eserler ve üzerine yapılan çalışmaların sorgulanması, tartışılması1.Çağatay Türkçesiyle yazılmış eserlerin listesinin hazırlanması. Ölmez, 2007: 173-200
3Konu Anlatımı: Çağatay Türkçesinin sessel(fonetik) ve biçimsel (morfolojik) özellikleri. Sınıf-içi Uygulama (10 dk.): Çağatay Türkçesinin dil özelliklerinin önceki dönemlerle karşılaştırılmasının yaptırılması. Sınıf-içi tartışma (10 dk): Söz konusu hangi dil özelliklerinin değiştiğinin tartışılması.1.Çağatay Tükçesinin dil özellikleri konusuyla ilgili ön bilgilerin hatırlanması ve etkinleştirilmesi, Kaynak: Chagatay Manual, s. 10-15 2. Çağataycadan önceki Tarihi Türk dillerin sessel ve yapısal özellikleriyle ilgili bölümlerin okunması, Kaynak: Chagatay Manual, s. 84-100
4Konu Anlatımı: Çağatay Türkçesinin biçimsel (morfolojik) özellikleri. Sınıf-içi Uygulama (10 dk.): Çağatay Türkçesinin biçimsel (morfolojik) özelliklerinin önceki dönemlerle karşılaştırılmasının yaptırılması. Sınıf-içi tartışma (10 dk): Söz konusu hangi biçimsel özelliklerinin değiştiğinin tartışılması.1. Çağatay Tükçesinin biçimsel özellikleri konusuyla ilgili ön bilgilerin hatırlanması ve etkinleştirilmesi, Kaynak: Argunşah, 2013,99-170. 2. Çağataycadan önceki Tarihi Türk dillerin yapısal özellikleriyle ilgili bölümlerin okunması. Kaynak: Argunşah, 2013,99-170.
5Konu Anlatımı: Gedai Divanı'ndan parçaların okunup incelenmesi1.Gedai Divanından okunacak gazellerin belirlenip hazırlanması.
6Konu Anlatımı: Gedai Divanı'ndan parçaların okunup incelenmesi 1.Gedai Divanından okunacak gazellerin belirlenip hazırlanması. Kaynak: Eckmann, 1960: 70-75
7Konu Anlatımı: Gedai Divanı'ndan parçaların okunup incelenmesi1.Gedai Divanından okunacak gazellerin belirlenip hazırlanması. Kaynak: Eckmann, 1960: 75-80
8Ara Sınav 1
9Konu Anlatımı: Ali Şir Nevayi Divanı'ndan parçaların okunup incelenmesi1.Ali Şir Nevayi Divanından okunacak gazellerin belirlenip hazırlanması. Kaynak: Eckmann, 1959: 34-37
10Konu Anlatımı: Ali Şir Nevayi Divanı'ndan parçaların okunup incelenmesi1.Ali Şir Nevayi Divanından okunacak gazellerin belirlenip hazırlanması Kaynak: Eckmann, 1959: 40-45
11Konu Anlatımı: Ali Şir Nevai Divanı'ndan parçaların okunup incelenmesi1.Ali Şir Nevayi Divanından okunacak gazellerin belirlenip hazırlanması Kaynak: Eckmann, 1959: 49-55
12Konu Anlatımı: Ali Şir Nevai Divanı'ndan parçaların okunup incelenmesi1.Ali Şir Nevayi Divanından okunacak gazellerin belirlenip hazırlanması Kaynak: Eckmann, 1959: 55-60
13Konu Anlatımı: Ebu'lgazi Bahadır Han'ın Şecere-i Terakime adlı eserinden bölümler okunup incelenmesi1.Şecere-i Terakimeden okunacak bölümün belirlenip hazırlanması. Kaynak: Ölmez, 2020: 65a-66a
14Konu Anlatımı: Ebu'lgazi Bahadır Han'ın Şecere-i Terakime adlı eserinden bölümler okunup incelenmesi1.Şecere-i Terakimeden okunacak bölümün belirlenip hazırlanması. Kaynak: Ölmez, 2020: 66a-68a
15Konu Anlatımı: Ebu'lgazi Bahadır Han'ın Şecere-i Terakime adlı eserinden bölümler okunup incelenmesi1.Şecere-i Terakimeden okunacak bölümün belirlenip hazırlanması. Kaynak: Ölmez, 2020: 68a-70a
16Final

Değerlendirme Sistemi

EtkinliklerSayıKatkı Payı
Devam/Katılım145
Laboratuar
Uygulama1015
Arazi Çalışması
Derse Özgü Staj
Küçük Sınavlar/Stüdyo Kritiği
Ödev
Sunum/Jüri
Projeler
Seminer/Workshop
Ara Sınavlar140
Final140
Dönem İçi Çalışmaların Başarı Notuna Katkısı
Final Sınavının Başarı Notuna Katkısı
TOPLAM100

AKTS İşyükü Tablosu

EtkinliklerSayıSüresi (Saat)Toplam İşyükü
Ders Saati143
Laboratuar
Uygulama
Arazi Çalışması
Sınıf Dışı Ders Çalışması146
Derse Özgü Staj
Ödev110
Küçük Sınavlar/Stüdyo Kritiği
Projeler
Sunum / Seminer
Ara Sınavlar (Sınav Süresi + Sınav Hazırlık Süresi)120
Final (Sınav Süresi + Sınav Hazırlık Süresi)120
Toplam İşyükü :
Toplam İşyükü / 30(s) :
AKTS Kredisi :
Diğer NotlarYok