Anasayfa » Akademik Birimler » Fen-Edebiyat Fakültesi » Türk Dili ve Edebiyatı Bölümü » Dersler » Tarih Boyunca Türklerin Kullandıkları Alfabeler
Ders AdıKodu Yerel KrediAKTS Ders (saat/hafta)Uygulama (saat/hafta)Laboratuar (saat/hafta)
Tarih Boyunca Türklerin Kullandıkları AlfabelerTDE231224200
ÖnkoşullarYok
YarıyılBahar
Dersin DiliTürkçe
Dersin SeviyesiLisans
Dersin TürüSeçmeli @ Türk Dili ve Edebiyatı Lisans Programı
Ders KategorisiTemel Meslek Dersleri
Dersin Veriliş ŞekliYüz yüze
Dersi Sunan Akademik BirimTürk Dili ve Edebiyatı Bölümü
Dersin KoordinatörüFikret Yıldırım
Dersi Veren(ler)Fikret Yıldırım
Asistan(lar)ıZeynep Pınar Can
Dersin AmacıBu dersin amacı, öğrencilerin tarih boyunca Türklerin kullandıkları alfabeleri tanımalarını ve bu alfabeler ile oluşturulan metinler hakkında bilgi sahibi olmalarını sağlamaktır. Ayrıca öğrencilerin alfabe sistemleri ve alfabe-dil ilişkisi hakkında bilgi sahibi olmaları hedeflenmektedir. Eski Türk runik alfabesinin yanı sıra, eski Uygur, İbrani, Grek ve Kiril alfabelerinin tanıtılıp öğretilmesi ve bu alfabeler üzerinden örnek Türkçe metinlerin okutulması da dersin amaçları arasındadır.
Dersin İçeriğiAlfabe sistemleri ve alfabe-dil ilişkisi; tarih boyunca Türklerin kullandıkları alfabeler; 3. Eski Türk runik alfabesi, eski Uygur alfabesi, İbrani, Grek ve Kiril alfabeleri ile Türkçenin yazımı.
Ders Kitabı / Malzemesi / Önerilen Kaynaklar
  • Ders Kitabı: Tekin, Talat (1997). Tarih Boyunca Türkçenin Yazımı. Ankara: Simurg Yayınları.
  • Zorunlu Kaynaklar: [1] Tekin, Talat ve Ölmez, Mehmet (2018). Türk Dilleri-Giriş. Yenilenmiş 5. baskı. Ankara: BilgeSu.
  • [2] Gabain, A. von (1988). Eski Türkçenin Grameri. (M. Akalın, Çev.). Ankara: Türk Dil Kurumu Yayınları.
  • [3] Şirin User, Hatice (2015). Başlangıcından Günümüze Türk Yazı Sistemleri. İstanbul: Bilge Kültür Sanat.
  • [4] Baldauf, Ingeborg (1993). Schriftreform und Schriftwechsel bei den muslimischen Russland- und Sowjettürken (1850-1937): Ein Symptom ideengeschichtlicher und kulturpolitischer Entwicklungen, Akadémiai K., Budapest.
  • [5] Ölmez, Mehmet ve Yıldırım, Fikret (Yayımlayanlar) (2011). Orta Asya’dan Anadolu’ya Alfabeler, 29-30 Mayıs 2007, Eskişehir Bildiriler. Türk Dilleri Araştırmaları Dizisi 62, İstanbul: Eren Yayınevi.
  • [6] Róna-Tas, András (1991). An Introduction to Turkology, Studia uralo-altaica, (33), Szeged.
  • [7] Gulcalı, Zemire (2013). Eski Uygurca Altun Yaruk Sudur’dan “Aç Bars” Hikâyesi, Ankara: Türk Dil Kurumu.
  • [8] Altundaş, U. (2016). Karamanlıca Hazreti Yosıfin Ömrünün Naklieti Adlı Eser Üzerine Dil İncelemesi. Hacettepe Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü. Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi. Ankara.
  • Önerilen Kaynaklar: Ercilasun, Ahmet Bican (2014). Örneklerle Bugünkü Türk Alfabeleri. Ankara: Akçağ Yayınları.
Opsiyonel Program BileşenleriYok

Ders Öğrenim Çıktıları

  1. Bu dersi başarıyla tamamlayan öğrenciler; dersin sonunda alfabe sistemlerini ve alfabe-dil ilişkisini tanımlayabileceklerdir.
  2. Türklerin Türkçenin yazımında kullandıkları en eski alfabe olan runik alfabeden günümüze kadarki başlıca alfabeleri tanılayabileceklerdir.
  3. Farklı alfabelerle yazımın metin okumalarına etkisi hakkında yorum yapabileceklerdir.
  4. Hangi koşullar altında Türklerin yeni alfabeler edindiklerinin öyküsünü açıklayabileceklerdir.
  5. Türklerin kullandıkları alfabelerin tarihsel gelişimleri hakkında analiz yapabileceklerdir.

Ders Öğrenim Çıktısı & Program Çıktısı Matrisi

DÖÇ-1DÖÇ-2DÖÇ-3DÖÇ-4DÖÇ-5
PÇ-1-----
PÇ-255--5
PÇ-3-----
PÇ-4---5-
PÇ-5-----
PÇ-6-----
PÇ-7-----
PÇ-8-----
PÇ-9-----
PÇ-10-----
PÇ-11-----
PÇ-12--5--
PÇ-13-----

Haftalık Konular ve İlgili Ön Hazırlık Çalışmaları

HaftaKonularÖn Hazırlık
1Konu Anlatımı: Alfabe sistemleri ve alfabe-dil ilişkisi Sınıf-içi Tartışma (5 dk.): “Diller için ideal alfabe var mıdır?” konusu üzerine tartışma yapılacaktır.Alfabe sistemleri ve alfabe-dil ilişkisi hakkında kaynak: [3], 13-23.
2Konu Anlatımı: Eski Türk runik alfabesi Sınıf-içi Tartışma (5 dk.): Eski Türk runik alfabesinin günümüz Türkçesi için kullanımının ideal olup olmadığı üzerine tartışma yapılacaktır. Eski Türk runik alfabesi hakkında kaynak: Ders Kitabı, 17-30.
3Konu Anlatımı: Eski Türk Runik alfabesi ile yazılan metinlerden okumalar Sınıf-içi Tartışma (5 dk.): Türkçenin yazımında eski Türk runik alfabesinin yeri ve öneminin tartışılmasıEski Türk runik alfabesi ile yazılan metinlerden okumalar hakkında kaynak: Ders Kitabı, 24.
4Konu Anlatımı: Eski Uygur alfabesi Sınıf-içi Tartışma (5 dk.): Eski Uygur alfabesinin günümüz Türkçesi için kullanımının ideal olup olmadığı üzerine tartışma yapılacaktır.Eski Uygur alfabesi hakkında kaynak: Ders Kitabı, 41-50.
5Konu Anlatımı: Eski Uygur alfabesi ile yazılan metinlerden okumalar Sınıf-içi Tartışma (5 dk.): Türkçenin yazımında eski Uygur alfabesinin yeri ve öneminin tartışılmasıEski Uygur alfabesi ile yazılan metinlerden okumalar hakkında kaynak: [7], 413-414.
6Konu Anlatımı: Eski Uygur alfabesi ile yazılan metinlerden okumalar Sınıf-içi Tartışma (5 dk.): Türkçenin yazımında eski Uygur alfabesinin yeri ve öneminin tartışılmasıEski Uygur alfabesi ile yazılan metinlerden okumalar hakkında kaynak: [7], 413-414.
7Konu Anlatımı: İbranî alfabesi Sınıf-içi Tartışma (5 dk.): İbrani alfabesinin günümüz Türkçesi için kullanımının ideal olup olmadığı üzerine tartışma yapılacaktır.İbranî alfabesi hakkında kaynak: Ders Kitabı, 82-86.
8Ara Sınav 1
9Konu Anlatımı: İbranî alfabesi ile yazılan metinlerden okumalar Sınıf-içi Tartışma (5 dk.): Türkçenin yazımında eski İbrani alfabesinin yeri ve öneminin tartışılmasıİbranî alfabesi ile yazılan metinlerden okumalar hakkında kaynak: [1], 144.
10Konu Anlatımı: Grek alfabesi Sınıf-içi Tartışma (5 dk.): Grek alfabesinin günümüz Türkçesi için kullanımının ideal olup olmadığı üzerine tartışma yapılacaktır.Grek alfabesi hakkında kaynak: Ders Kitabı, 105-109.
11Konu Anlatımı: Grek alfabesi ile yazılan metinlerden okumalar Sınıf-içi Tartışma (5 dk.): Türkçenin yazımında Grek alfabesinin yeri ve öneminin tartışılmasıGrek alfabesi ile yazılan metinlerden okumalar hakkında kaynak: [8], 288-289.
12Konu Anlatımı: Grek alfabesi ile yazılan metinlerden okumalar Sınıf-içi Tartışma (5 dk.): Türkçenin yazımında Grek alfabesinin yeri ve öneminin tartışılmasıGrek alfabesi ile yazılan metinlerden okumalar hakkında kaynak: [8], 288-289.
13Konu Anlatımı: Kiril alfabesi Sınıf-içi Tartışma (5 dk.): Kiril alfabesinin günümüz Türkçesi için kullanımının ideal olup olmadığı üzerine tartışma yapılacaktır.Kiril alfabesi hakkında kaynak: Ders Kitabı, 127-136.
14Konu Anlatımı: Kiril alfabesi ile yazılan metinlerden okumalar Sınıf-içi Tartışma (5 dk.): Türkçenin yazımında Kiril alfabesinin yeri ve öneminin tartışılmasıKiril alfabesi ile yazılan metinlerden okumalar hakkında kaynak: [1], 172.
15Konu Anlatımı: Kiril alfabesi ile yazılan metinlerden okumalar Sınıf-içi Tartışma (5 dk.): Türkçenin yazımında Kiril alfabesinin yeri ve öneminin tartışılmasıKiril alfabesi ile yazılan metinlerden okumalar hakkında kaynak: [1], 182.
16Final

Değerlendirme Sistemi

EtkinliklerSayıKatkı Payı
Devam/Katılım
Laboratuar
Uygulama
Arazi Çalışması
Derse Özgü Staj
Küçük Sınavlar/Stüdyo Kritiği
Ödev110
Sunum/Jüri
Projeler
Seminer/Workshop
Ara Sınavlar150
Final140
Dönem İçi Çalışmaların Başarı Notuna Katkısı
Final Sınavının Başarı Notuna Katkısı
TOPLAM100

AKTS İşyükü Tablosu

EtkinliklerSayıSüresi (Saat)Toplam İşyükü
Ders Saati142
Laboratuar
Uygulama
Arazi Çalışması
Sınıf Dışı Ders Çalışması145
Derse Özgü Staj
Ödev15
Küçük Sınavlar/Stüdyo Kritiği
Projeler
Sunum / Seminer
Ara Sınavlar (Sınav Süresi + Sınav Hazırlık Süresi)110
Final (Sınav Süresi + Sınav Hazırlık Süresi)110
Toplam İşyükü :
Toplam İşyükü / 30(s) :
AKTS Kredisi :
Diğer NotlarYok