Ders AdıKodu Yerel KrediAKTS Ders (saat/hafta)Uygulama (saat/hafta)Laboratuar (saat/hafta)
Türk Halk ŞiiriTDE325223200
ÖnkoşullarYok
YarıyılBahar
Dersin DiliTürkçe
Dersin SeviyesiLisans
Dersin TürüZorunlu @ Türk Dili ve Edebiyatı Lisans Programı
Ders KategorisiUzmanlık/Alan Dersleri
Dersin Veriliş ŞekliYüz yüze
Dersi Sunan Akademik BirimTürk Dili ve Edebiyatı Bölümü
Dersin KoordinatörüMeriç Harmancı
Dersi Veren(ler)Aynur Koçak, Meriç Harmancı, Fatma Zehra Uğurcan
Asistan(lar)ı
Dersin AmacıBu dersin amacı; öğrencilerin Türk halk şiirinin kökenini, kaynaklarını, yapı ve içerik özelliklerini kavramalarını, halk şiirini dönemlere göre sınıflandırarak şiirlerin bu dönemlere göre içinde oluştuğu kültür, medeniyet ve inanç unsurları ile birlikte anlaşılmasını sağlamaktır. Ders aynı zamanda Türk halk şiirinin farklı yüzyıllarında yaşamış önemli şairleri tanıtarak şiirlerinden örneklerin yapısal ve içeriksel analizini yapabilme becerisi kazandırmayı amaçlamaktadır.
Dersin İçeriğiTürk halk şiirinin kökeni; halk şiirinde tür ve şekil bilgisi; Türk şiirinin en eski örnekleri; dinî tasavvufi Türk şiiri; Ahmet Yesevi; Yunus Emre; Pir Sultan; âşıklık geleneği; Karacaoğlan; Erzurumlu Emrah, Âşık Veysel; Cönkler.
Ders Kitabı / Malzemesi / Önerilen Kaynaklar
  • Ders Kitabı: Artun, Erman. Dinî-Tasavvufî Halk Edebiyatı Edebiyat Tarihi/ Metinler. Adana: Karahan Kitabevi, 2011.
  • Artun, Erman. Âşık Edebiyatı Metin Tahlilleri. Adana: Karahan Kitabevi, 2011.
  • Çobanoğlu, Özkul. Âşık Tarzı Edebiyat Geleneği ve İstanbul. İstanbul: 3F Yayınevi, 2007.
  • Köprülü, Fuat. Saz Şairleri. Ankara: Akçağ Yayınları, 2004.
  • Arat, Reşit Rahmeti. Eski Türk Şiiri. İstanbul: Bilge Kültür Sanat, 2004.
  • Bakiler, Yavuz Bülent. Âşık Veysel. İstanbul: Yakın Plan Yayınları, 2020.
  • Başgöz, İlhan. “Pir Sultan Abdal ve Pir Sultan Abdal Geleneği”, Sabahattin Eyuboğlu Pir Sultan Abdal kitabına Önsöz. İstanbul: Cem Yayınları, 1977.
  • Başgöz, İlhan. İzahlı Türk Halk Şiiri Antolojisi. İstanbul: Pan Yayıncılık, 2014.
  • Gölpınarlı, Abdülbaki. Yunus Emre Hayatı ve Bütün Şiirleri. İstanbul: İş Bankası Kültür Yayınları, 2021.
  • Gölpınarlı Abdülbaki ve Pertev Naili Boratav. Pir Sultan Abdal. İstanbul: Kapı Yayınları, 2022.
  • Günay, Umay. Türkiye’de Âşık Tarzı Şiir Geleneği ve Rüya Motifi. Ankara: Akçağ Yayınları, 1993.
  • Karasoy, Yakup ve Orhan Yavuz. Âşık Ömer Divanı. Konya: Konya Büyükşehir Belediyesi Kültür Yayınları, 2015.
  • Kaya, Doğan. Âşık Edebiyatı Araştırmaları. İstanbul: Kitabevi, 2000.
  • Köprülü M. Fuat. Türk Edebiyatında İlk Mutasavvıflar. İstanbul: Alfa Yayınevi, 2025.
  • Köprülü, Fuat. Edebiyat Araştırmaları I. İstanbul: Alfa Yayınları, 2018.
  • Oğuz, Öcal ve diğerleri. Türk Halk Edebiyatı El Kitabı. Ankara: Grafiker Yayınları, 2014.
  • Oğuz, Öcal. Halk Şiirinde Tür, Şekil ve Makam. Ankara: Akçağ Yayınları, 2001.
  • Tatçı, Mustafa. Yunus Emre Hayatı ve Dîvanı. İstanbul: H Yayınları, 2025.
  • Tosun, Necdet ve Kemal Erarslan. Hoca Ahmed Yesevî Külliyâtı, 1. bsk. Ankara: Ahmet Yesevi Üniversitesi Yayınları, 2019.
  • Aça, Mehmet. “Halk Şiirinde Tür ve Şekil”. Türk Halk Edebiyatı El Kitabı, Edt. M. Öcal Oğuz, 263-313. Ankara: Grafiker Yayıncılık, 2004.
  • Aksan, Doğan. Halk Şiirimizin Gücü. Ankara: Bilgi Yayınları, 1999.
  • Arısoy, M. Sunullah. Türk Halk Şiiri Antolojisi. Ankara: Bilgi Yayınları, 1985.
  • Aksan, Doğan. Şiir Dili ve Türk Şiir Dili. Ankara: Bilgi Yayınevi, 1999.
  • Boratav, Pertev Naili. İzahlı Halk Şiiri Antolojisi. Ankara: Tarih Vakfı Yayınları, 2000.
  • Çobanoğlu, Özkul. Âşık Tarzı Kültür Geleneği ve Destan Türü. Ankara: Akçağ Yayınları, 2000.
  • Dilçin, Cem. Örnekleriyle Türk Şiir Bilgisi. Ankara: TDK Yayınları, 2016.
  • Düzgün, Dilaver. “Âşık Edebiyatı”. Türk Halk Edebiyatı El Kitabı (Edt. Öcal Oğuz), 169-212. Ankara: Grafiker Yayınları. 2004.
  • Elçin, Şükrü. Halk Şiiri Antolojisi. Ankara: Kültür ve Turizm Bakanlığı Yayınları, 1988.
  • Güzel, Abdurrahman ve Ali Torun. Türk Halk Edebiyatı El Kitabı. Ankara: Akçağ Yayınları, 2003.
  • Kocatürk, Vasfi Mahir. Tekke Şiiri Antolojisi. İstanbul: Bilge Kültür Sanat, 2024.
  • Koçak, Aynur ve Fatma Zehra Uğurcan. “Pir Sultan’ın Şiirlerinde Kültürel Belleğin İzleri”, Türk Kültürü ve Hacı Bektaş Velî Araştırmaları Dergisi 106 (2023): 27-41.
  • Onay, Ahmet Talât. Türk Halk Şiirlerinin Şekil ve Nev’i (haz. Cemal Kurnaz). Ankara: Akçağ Yayınları, 1996.
  • Öztelli, Cahit. Pir Sultan Abdal. İstanbul: Özgür Yayın Dağıtım, 1985.
  • Öztelli, Cahit. Karacaoğlan Bütün Şiirleri. İstanbul: Demos Yayınları, 2025.
  • Sakaoğlu, Saim. Karaca Oğlan. Ankara: Akçağ Yayınları, 2004.
  • Toprak, Burhan. Yunus Emre Divanı. Eskişehir: Odunpazarı Belediyesi Yayınları, 2006.
Opsiyonel Program Bileşenleri.

Ders Öğrenim Çıktıları

  1. Bu dersi başarıyla tamamlayan öğrenciler,Türk halk şiirinin kökenini, gelişimini ve tarih içerisindeki seyrini takip edebileceklerdir.
  2. Türk halk şiirini yorumlayabilme becerisi kazanacaklardır.
  3. Halk şiiri örneklerini farklı yönlerden analiz edebileceklerdir.
  4. Türk halk şiirinin önemli şairlerini tanıyacaklardır.
  5. Tasavvufi şiir geleneğini önemli temsilcileri üzerinden yorumlayabileceklerdir.
  6. Âşık tarzı şiir geleneğini geçmişten günümüzü kültür, medeniyet ve inanç unsurlarını da göz önünde bulundurarak tanımlayabileceklerdir.

Ders Öğrenim Çıktısı & Program Çıktısı Matrisi

DÖÇ-1DÖÇ-2DÖÇ-3DÖÇ-4DÖÇ-5DÖÇ-6

Haftalık Konular ve İlgili Ön Hazırlık Çalışmaları

HaftaKonularÖn Hazırlık
1Konu Anlatımı: Türk Halk Şiirinin Kökeni, Gelişimi ve Genel Özellikleri Sınıf-içi Tartışma (10 dk.): “Halk şiiri nasıl doğmuştur?” sorusu öğrencilerle tartışılacak.Türk halk şiirinin kökeni ile ilgili okuma yapılması. Kaynak: Zorunlu Kaynak 10, 78-168.
2Konu Anlatımı: Türk Halk Şiirinde Tür ve Şekil. Sınıf-içi Tartışma (10 dk.): “Halk şiirinde tür ve şekil arasındaki fark nedir? Halk şiirinin türleri ve şekil özellikleri nelerdir” soruları öğrencilerle tartışılacak.“Halk şiirinde tür ve şekil ile ifade edilen nedir? Halk şiirinin türleri ve şekil özellikleri nelerdir” sorularına cevap aramaya yönelik okuma yapılması. Kaynak: Zorunlu Kaynaklar 12, 239-286.
3Konu Anlatımı: Eski Türk Şiiri Sınıf-içi Tartışma (10 dk.): “Eski Türk şiirinin ilk örnekleri nelerdir?” sorusu öğrencilerle tartışılacak.Eski Türk şiiri örneklerinin okunması. Kaynak: Zorunlu Kaynaklar 1.
4Konu Anlatımı: Dinî Tasavvufi Türk Şiirinin Oluşumu ve Gelişimi Sınıf-içi Tartışma (10 dk.): Dinî Tasavvufi şiir geleneğinin oluşumunda etkili olan unsurlar üzerinde öğrencilerle tartışılacakDinî-tasavvufi edebiyat geleneğinin oluşumu ve gelişim süreci ile ilgili okuma yapılması. Kaynak: Ders Kitabı 1, 81-98.
5Konu Anlatımı: Tasavvuf Şiiri Geleneği: Ahmet Yesevi Sınıf-içi Tartışma (10 dk.): Ahmed Yesevî kimdir? Türk Tasavvuf Edebiyatındaki önemi nedir?” soruları öğrencilerle tartışılacak.Ahmed Yesevî ve Hikmetleri: Zorunlu Kaynaklar 15, 11-26, 91-115.
6Konu Anlatımı: Anadolu'da Dinî Tasavvufî Türk Şiir Geleneği ve Yunus Emre Sınıf-içi Tartışma (10 dk.): “Yunus Emre’nin tarihi ve menkıbevi hayatı, Türk tasavvuf edebiyatındaki yeri üzerine öğrencilerle tartışılacak Kısa Sınav 1 (10 dk.): Ders sonunda, işlenen konuları içeren bir kısa sınavın yapılması.Yunus Emre’nin hayatı, edebî kişiliği üzerine okuma yapılması ve şiir örneklerinin incelenmesi. Kaynak: Zorunlu Kaynaklar 14, 10-40.
7Konu Anlatımı: Pir Sultan ve Şiir Dünyası Uygulama: Pir Sultan’ın işlenen şiirinin şekil ve muhteva analizinin yaptırılması.1. Pir Sultan’ın hayatı ve edebi kişiliği ile ilgili okuma yapılması. Kaynak: Zorunlu Kaynaklar 6, 15-96. 2. “Pir Sultan geleneği nedir?” sorusunun cevabına yönelik araştırma yapılması. Kaynak: Zorunlu Kaynaklar 3, 10-56.
8Ara Sınav 1
9Konu Anlatımı: Âşıklık Geleneği ve Âşık Edebiyatı Sınıf-içi Tartışma (10 dk.): Âşık Edebiyatının oluşmasında etkili olan unsurlar üzerine öğrencilerle tartışılacak.1. Âşıklık geleneği hakkında bilgi edinilmesi. Kaynak: Ders Kitabı 3, 11-72. 2. Kaynak: Ders Kitabı 1, 1-8.
10Konu Anlatımı: Âşık Toplantıları ve Âşık Fasılları Sınıf-içi Tartışma (10 dk.): “Âşık faslı ve bölümleri nelerdir?” sorusu öğrencilerle tartışılacak.Âşık Fasılları ile ilgili okuma yapılması. Kaynak: Ders Kitabı 1, 8-16.
11Konu Anlatımı: Karacaoğlan ve Şiir Dünyası Sınıf-içi Tartışma (10 dk.): Karacaoğlan’ın halk şiirindeki yeri üzerine öğrencilerle tartışılacak.1. Karacaoğlan’ın hayatı ve edebi kişiliği üzerine okuma yapılması. Kaynak: Ders Kitabı 1, 120-138. 2. Karacaoğlan’ın “İsterim” redifli şiiri üzerine Umay Günay’ın incelemesinin okunması. Kaynak: Zorunlu Kaynaklar 7, 240-260.
12Konu Anlatımı: Âşık Ömer ve Şiir Dünyası Uygulama: Âşık Ömer’in incelenen şiirinin şekil ve muhteva analizinin yaptırılması. Kısa Sınav 2 (10 dk.): Ders sonunda, işlenen konuları içeren bir kısa sınavın yapılması.Âşık Ömer’in hayatı ve edebi kişiliği ile ilgili okuma yapılarak şiir örneklerinin incelenmesi. Kaynak: Ders Kitabı 1, 141-157.
13Konu Anlatımı: Erzurumlu Emrah ve Şiir Dünyası Uygulama: Erzurumlu Emrah’ın incelenen şiirinin şekil ve muhteva analizinin yaptırılmasıErzurumlu Emrah’ın hayatı ve edebi kişiliği ile ilgili okuma yapılarak şiir örneklerinin incelenmesi. Kaynak: Ders Kitabı 1, 224-134.
14Konu Anlatımı: Âşık Veysel ve Şiir Dünyası Sınıf-içi Tartışma (10 dk.): Âşık Veysel’in âşıklık geleneğindeki yeri üzerine öğrencilerle tartışılacakÂşık Veysel’in hayatı, âşıklık geleneğindeki yeri ve edebi kişiliği ile ilgili okuma yapılarak şiir örneklerinin incelenmesi. Kaynak: Ders Kitabı 4, 285-304.
15Konu Anlatımı: Cönk İncelemesi Uygulama: Öğrencilere cönk incelemesi yaptırılmasıBelirlenen cönkün okunması ve incelenmesi.
16Final

Değerlendirme Sistemi

EtkinliklerSayıKatkı Payı
Devam/Katılım
Laboratuar
Uygulama
Arazi Çalışması
Derse Özgü Staj
Küçük Sınavlar/Stüdyo Kritiği220
Ödev110
Sunum/Jüri
Projeler
Seminer/Workshop
Ara Sınavlar130
Final140
Dönem İçi Çalışmaların Başarı Notuna Katkısı
Final Sınavının Başarı Notuna Katkısı
TOPLAM100

AKTS İşyükü Tablosu

EtkinliklerSayıSüresi (Saat)Toplam İşyükü
Ders Saati142
Laboratuar
Uygulama
Arazi Çalışması
Sınıf Dışı Ders Çalışması144
Derse Özgü Staj
Ödev15
Küçük Sınavlar/Stüdyo Kritiği25
Projeler
Sunum / Seminer
Ara Sınavlar (Sınav Süresi + Sınav Hazırlık Süresi)110
Final (Sınav Süresi + Sınav Hazırlık Süresi)115
Toplam İşyükü :
Toplam İşyükü / 30(s) :
AKTS Kredisi :
Diğer NotlarYok