Ders AdıKodu Yerel KrediAKTS Ders (saat/hafta)Uygulama (saat/hafta)Laboratuar (saat/hafta)
Yeni Uygurca TDE431224200
ÖnkoşullarYok
YarıyılBahar
Dersin DiliTürkçe
Dersin SeviyesiLisans
Dersin TürüSeçmeli @ Türk Dili ve Edebiyatı Lisans Programı
Ders KategorisiTemel Meslek Dersleri
Dersin Veriliş ŞekliYüz yüze
Dersi Sunan Akademik BirimTürk Dili ve Edebiyatı Bölümü
Dersin KoordinatörüFikret Yıldırım
Dersi Veren(ler)Fikret Yıldırım
Asistan(lar)ıZeynep Pınar Can
Dersin AmacıBu dersin amacı, öğrencilerin Yeni Uygurcanın alfabesi, sesbilgisi ve biçimbilgisi hakkında bilgi sahibi olmalarını sağlamaktır. Ayrıca bu dille yazılmış metinleri ve günlük dile ait cümleleri anlar düzeye getirmek de bu dersin amaçlarındandır.
Dersin İçeriğiUygur alfabesi; Yeni Uygurcanın sesbilgisi ; 3. Yeni Uygurcanın biçimbilgisi; günlük dile ait Yeni Uygurca cümleler
Ders Kitabı / Malzemesi / Önerilen Kaynaklar
  • Ders Kitabı: Engesæth, Tarjei, Mahire Yakup, and Arienne Dwyer (2009). Teklimakandin Salam: hazirqi zaman Uyghur tili qollanmisi / Greetings from the Teklimakan: a handbook of Modern Uyghur. vol 1. Lawrence: University of Kansas Scholarworks.
  • Zorunlu Kaynaklar: [1] Öztürk, Rıdvan (1994). Yeni Uygur Türkçesi Grameri. Ankara: Türk Dil Kurumu Yayınları.
  • [2] Hahn, Reinhard F. (1991). Spoken Uyghur. Seattle and London: University of Washington Press.
  • [3] Pritsak, O. (1959). Das Neuuigurische. J. Deny vd. (Ed.). Philologiae Turcicae fundamenta. vol 1. Wiesbaden: Franz Steiner Verlag.
  • [4] Çağatay, Saadet (1972). Türk Lehçeleri Örnekleri II. Yaşayan Ağız ve Lehçeler. Ankara.
  • [5] Ersoy, Habibe Yazıcı (2007). “Yeni Uygur Türkçesi”. Türk Lehçeleri Grameri. Ankara: Akçağ.
  • [6] Uygur Helk Çöçekliri 10 (1999). Yayıma Hazırlayan: Sattar Tohti. Ürümçi: Şincañ Helk Neşriyati.
  • [7] Shaw, Robert Barkley (2014). Kâşgar ve Yarkend Ağzı Sözlüğü. İngilizceden çeviren ve eklemelerle yayına hazırlayan: Fikret Yıldırım. Ankara: Türk Dil Kurumu Yayınları.
  • [8] Hahn, R. F. (1998). Uyghur. L. Johanson, É. Á. Csató (Eds.), The Turkic languages. London and New York: Routledge.
  • Önerilen Kaynaklar: Öztopçu, K. (1993). Uygurca’nın Yazı Dili Olarak Gelişmesi ve Uygurca Sözlükler. Türk Dilleri Araştırmaları, Cilt 3: 167-174. Ankara: Simurg.
Opsiyonel Program Bileşenleri.

Ders Öğrenim Çıktıları

  1. Bu dersi başarıyla tamamlayan öğrenciler; dersin sonunda Yeni Uygurcanın Türk dilleri içerisindeki yeri hakkında analiz yapabileceklerdir.
  2. Yeni Uygurcanın dil özelliklerini, sesbilgisi özelliklerini tanılayabileceklerdir.
  3. Yeni Uygurcanın biçimbilgisi özelliklerini tanılayabileceklerdir.
  4. Uygur alfabesi ile yazılmış metinleri okuyup bu metinlerin dil yapısını, dilbilgisini çözümler hale gelebileceklerdir.
  5. Yeni Uygurcanın sözvarlığının oluşumunda hangi dillerin etkili olduğu konusunda yorum yapabileceklerdir.

Ders Öğrenim Çıktısı & Program Çıktısı Matrisi

DÖÇ-1DÖÇ-2DÖÇ-3DÖÇ-4DÖÇ-5
PÇ-1-55--
PÇ-2---5-
PÇ-3-----
PÇ-4-----
PÇ-5-----
PÇ-6-----
PÇ-7-----
PÇ-8-----
PÇ-9-----
PÇ-10-----
PÇ-11-----
PÇ-125---5
PÇ-13-----

Haftalık Konular ve İlgili Ön Hazırlık Çalışmaları

HaftaKonularÖn Hazırlık
1Konu Anlatımı: Yeni Uygurcanın Türk dilleri arasındaki yeri ve Uygurların tarihi. Sınıf-içi Tartışma (5 dk.): Yeni Uygurcanın Türk dilleri arasındaki yeri ve Eski Türkçeye göre konumu hakkında tartışma yapılacaktırYeni Uygurcanın Türk dilleri arasındaki yeri ve Uygurların tarihi hakkında kaynak: [5], 357-364.
2Konu Anlatımı: Ses sistemi; ünlü-ünsüz uyumu; koşaçlı cümleler; işaret ve soru adılları Sınıf-içi Tartışma (5 dk.): Yeni Uygurcadaki ses sisteminin Türk dilleri arasındaki yerinin tartışılması Ses sistemi; ünlü-ünsüz uyumu; koşaçlı cümleler; işaret ve soru adılları hakkında kaynak: Ders Kitabı, 1-24.
3Konu Anlatımı: Derece sıfatları ve belirteçleri; yüklem sıfatları; bağlaçlar; ünlü yükselmesi Sınıf-içi Tartışma (5 dk.): Yeni Uygurcadaki ünlü yükselmesinin sonuçları hakkında tartışma yapılacaktırDerece sıfatları ve belirteçleri; yüklem sıfatları; bağlaçlar; ünlü yükselmesi hakkında kaynak: Ders Kitabı, 25-34.
4Konu Anlatımı: Uygurlarda selamlaşma; kişi adılları; geniş-gelecek zaman; verme-yaklaşma ve bulunma ad durumları Sınıf-içi Tartışma (5 dk.): Yeni Uygurcadaki verme-yaklaşma ve bulunma ad durumlarının diğer Türk dillerine göre durumu tartışılacaktırUygurlarda selamlaşma; kişi adılları; geniş-gelecek zaman; verme-yaklaşma ve bulunma ad durumları hakkında kaynak: Ders Kitabı, 35-48.
5Konu Anlatımı: Şimdiki-gelecek zamanda soru sorma; şimdiki-gelecek zamanda olumsuz sorular; kişi ekleri; şimdiki-gelecek zamanda olumsuzluk Sınıf-içi Tartışma (5 dk.): Yeni Uygurcadaki kişi eklerinin diğer Türk dillerine göre durumu tartışılacaktırŞimdiki-gelecek zamanda soru sorma; şimdiki-gelecek zamanda olumsuz sorular; kişi ekleri; şimdiki-gelecek zamanda olumsuzluk hakkında kaynak: Ders Kitabı, 49-62.
6Konu Anlatımı: Belirtme ve ayrılma ad durumu ekleri; ayrılma ad durumu gerektiren sontakılar; adlarda çokluk Sınıf-içi Tartışma (5 dk.): Yeni Uygurcadaki belirtme ve ayrılma ad durumu eklerinin diğer Türk dillerine göre durumu tartışılacaktırBelirtme ve ayrılma ad durumu ekleri; ayrılma ad durumu gerektiren sontakılar; adlarda çokluk hakkında kaynak: Ders Kitabı, 63-76.
7Konu Anlatımı: Sayma ve sıra sayıları 1–12; zamansal ifadeler; sıfat eki +lik; bile “ile” sontakısı Sınıf-içi Tartışma (5 dk.): Yeni Uygurcadaki sayma ve sıra sayılarının diğer Türk dillerine göre durumu tartışılacaktırSayma ve sıra sayıları 1–12; zamansal ifadeler; sıfat eki +lik; bile “ile” sontakısı hakkında kaynak: Ders Kitabı, 77-88.
8Ara Sınav 1
9Konu Anlatımı: Şimdiki zaman kipi V-(I)vat-, soru ve olumsuz biçimleri; zaman ve yer ifadeleri için değişken kelime sırası Sınıf-içi Tartışma (5 dk.): Yeni Uygurcadaki şimdiki zaman kipinin diğer Türk dillerine göre durumu tartışılacaktırŞimdiki zaman kipi V-(I)vat-, soru ve olumsuz biçimleri; zaman ve yer ifadeleri için değişken kelime sırası hakkında kaynak: Ders Kitabı, 89-106.
10Konu Anlatımı: İyelik ifadesi; ilgi ad durumu; ilgi ad durumu-iyelik yapıları; iyelik adılları +ki Sınıf-içi Tartışma (5 dk.): Yeni Uygurcadaki ilgi ad durumu ekinin diğer Türk dillerine göre durumu tartışılacaktırİyelik ifadesi; ilgi ad durumu; ilgi ad durumu-iyelik yapıları; iyelik adılları +ki hakkında kaynak: Ders Kitabı, 107- 126.
11Konu Anlatımı: -(I)ş-, -mAK ad-eylem eklerinin kullanımı; sayıların kullanımı Sınıf-içi Tartışma (5 dk.): Yeni Uygurcadaki ad-eylem eklerinin diğer Türk dillerine göre durumu tartışılacaktır-(I)ş-, -mAK ad-eylem eklerinin kullanımı; sayıların kullanımı hakkında kaynak: Ders Kitabı, 127-142.
12Konu Anlatımı: Varoluşsal sıfatlar "bar" ve "yok"; karşılaştırma yapma; aitlik eki +ki; sıfat ve sayıları ad olarak kullanma; ölçü sözcükleri Sınıf-içi Tartışma (5 dk.): Yeni Uygurcadaki ölçü sözcüklerinin diğer Türk dillerine göre durumu tartışılacaktırVaroluşsal sıfatlar "bar" ve "yok"; karşılaştırma yapma; aitlik eki +ki; sıfat ve sayıları ad olarak kullanma; ölçü sözcükleri hakkında kaynak: Ders Kitabı, 143-160.
13Konu Anlatımı: Kesin geçmiş zaman -di-; +çilIK ile başlayan meslekler ve diğer soyut adlar Sınıf-içi Tartışma (5 dk.): Yeni Uygurcadaki kesin geçmiş zaman ekinin diğer Türk dillerine göre durumu tartışılacaktırKesin geçmiş zaman -di-; +çilIK ile başlayan meslekler ve diğer soyut adlar hakkında kaynak: Ders Kitabı, 161-176.
14Konu Anlatımı: Yeterlilik kipi -(y)Ala; kipsel sıfatlar ve -(I)ş sıfat-fiil eki; işteş eki -(I)ş; konuşmacının olaya veya eyleme karşı duruşunu belirten ekler; dönüşlü adılların kullanımı Sınıf-içi Tartışma (5 dk.): Yeni Uygurcadaki dönüşlü adılların diğer Türk dillerine göre durumu tartışılacaktırYeterlilik kipi -(y)Ala; kipsel sıfatlar ve -(I)ş sıfat-fiil eki; işteş eki -(I)ş; konuşmacının olaya veya eyleme karşı duruşunu belirten ekler; dönüşlü adılların kullanımı hakkında kaynak: Ders Kitabı, 177-194.
15Konu Anlatımı: Yeterlilik kipi -(y)Al(a)’nın kullanımı; bitmemiş geçmiş zaman (alışkanlık); ettirgen çatı; kesin geçmiş zaman parçacığı idi Sınıf-içi Tartışma (5 dk.): Yeni Uygurcadaki yeterlilik kipinin diğer Türk dillerine göre durumu tartışılacaktırYeterlilik kipi -(y)Al(a)’nın kullanımı; bitmemiş geçmiş zaman (alışkanlık); ettirgen çatı; kesin geçmiş zaman parçacığı idi hakkında kaynak: Ders Kitabı, 195-212.
16Final

Değerlendirme Sistemi

EtkinliklerSayıKatkı Payı
Devam/Katılım
Laboratuar
Uygulama
Arazi Çalışması
Derse Özgü Staj
Küçük Sınavlar/Stüdyo Kritiği
Ödev110
Sunum/Jüri
Projeler
Seminer/Workshop
Ara Sınavlar150
Final140
Dönem İçi Çalışmaların Başarı Notuna Katkısı
Final Sınavının Başarı Notuna Katkısı
TOPLAM100

AKTS İşyükü Tablosu

EtkinliklerSayıSüresi (Saat)Toplam İşyükü
Ders Saati142
Laboratuar
Uygulama
Arazi Çalışması
Sınıf Dışı Ders Çalışması145
Derse Özgü Staj
Ödev15
Küçük Sınavlar/Stüdyo Kritiği
Projeler
Sunum / Seminer
Ara Sınavlar (Sınav Süresi + Sınav Hazırlık Süresi)110
Final (Sınav Süresi + Sınav Hazırlık Süresi)110
Toplam İşyükü :
Toplam İşyükü / 30(s) :
AKTS Kredisi :
Diğer NotlarYok