Ders AdıKodu Yerel KrediAKTS Ders (saat/hafta)Uygulama (saat/hafta)Laboratuar (saat/hafta)
Resistif Elemanlar ile Bellek İçi HesaplamaEHM522837.5300
ÖnkoşullarYok
YarıyılGüz, Bahar
Dersin Diliİngilizce, Türkçe
Dersin SeviyesiYüksek Lisans
Dersin TürüSeçmeli @ Elektr.&Hab. Müh. ABD Elektronik Yüksek Lisans Programı
Seçmeli @ Elektr.&Hab. Müh. ABD Haberleşme Yüksek Lisans Programı
Seçmeli @ Elektr.&Hab. Müh. ABD Elektronik Doktora Programı
Seçmeli @ Elektr.&Hab. Müh. ABD Haberleşme Doktora Programı
Ders KategorisiUzmanlık/Alan Dersleri
Dersin Veriliş ŞekliYüz yüze
Dersi Sunan Akademik BirimElektronik & Haberleşme Mühendisliği Bölümü
Dersin KoordinatörüZehra Gülru Çam Taşkıran
Dersi Veren(ler)
Asistan(lar)ı
Dersin AmacıBu dersin amacı, geleneksel Von Neumann mimarisinin sınırlamalarını aşmak üzere geliştirilen bellek içi hesaplama (in-memory computing) yaklaşımlarını, resistif bellek elemanları temelinde öğretmektir. Öğrencilere memristör ve benzeri resistif elemanların fiziksel karakteristikleri, devre düzeyindeki davranışları ve dijital mantık uygulamalarında kullanımları tanıtılacaktır. Çapraz-çubuk dizileri üzerinde gerçekleştirilen güncel hesaplama yöntemleri ve bu yapılarda kullanılan çevresel devre elemanları incelenecektir. Ayrıca, bu mimarilerin paralel işlem yetenekleri ve veri yoğun uygulamalarda —örneğin vektör-matris çarpımı ve evrişim işlemleri gibi— sunduğu avantajlar tartışılacaktır. Ders sonunda öğrencilerin, eleman düzeyinden sistem düzeyine kadar bellek içi hesaplama prensiplerini kavrayarak temel analiz ve tasarım yetkinliği kazanmaları beklenmektedir
Dersin İçeriğiVeri trafiği darboğazı, Hafıza duvarı, Uçucu olmayan elemanlar, Resistif bellek teknolojileri, Memristör karakteristiği, Çapraz-çubuk dizileri, Bellek içi hesaplama yaklaşımları, Memristör temelli sayısal devre yapıları, İmplifikasyon grafları, NOR-NOT grafları, Lojik operatör kümeleri, Çevresel devre elemanları, Satır-sütun kodlayıcılar, Sense amplifier’lar, Seçici ve sürücü yapıları, Toplayıcı ve çıkarıcı devreleri, Karşılaştırıcı ve çarpıcı hızlandırıcılar, Makine öğrenmesi hızlandırıcıları, Paralel işlem kabiliyeti, Güncel araştırma yönelimleri.
Ders Kitabı / Malzemesi / Önerilen Kaynaklar
  • Fujiki, D., Wang, X., Subramaniyan, A., & Das, R. (2021). In-/near-memory Computing (pp. 1-124). Morgan & Claypool Publishers.
  • Yu, H., Ni, L.,
  • Bettayeb, M., Halawani, Y., Khan, M. U., Mohammad, B., & Saleh, H. (2023). Memristor-based in-memory computing. In In-Memory Computing Hardware Accelerators for Data-Intensive Applications (pp. 97-121). Cham: Springer Nature Switzerland.
Opsiyonel Program BileşenleriYok

Ders Öğrenim Çıktıları

  1. Von Neumann mimarisinin veri trafiği darboğazını ve hafıza duvarı kavramını açıklayabilir.
  2. Resistif bellek elemanlarının (memristör, RRAM, MRAM vb.) temel fiziksel prensiplerini ve elektriksel karakteristiklerini analiz edebilir.
  3. Çapraz-çubuk dizilerinin yapısını, çalışma prensiplerini ve bellek içi hesaplama yöntemleriyle ilişkisini yorumlayabilir
  4. Memristör temelli sayısal devreleri ve lojik operatör kümelerini devre düzeyinde modelleyebilir ve değerlendirebilir.
  5. Çevresel devre elemanlarının (kodlayıcı, sense amplifier, sürücü vb.) sistem performansına etkilerini tartışabilir.
  6. Paralel işlem kabiliyeti yüksek bellek içi hesaplama mimarilerini vektör-matris çarpımı, evrişim ve makine öğrenmesi hızlandırıcıları bağlamında değerlendirebilir.

Ders Öğrenim Çıktısı & Program Çıktısı Matrisi

DÖÇ-1DÖÇ-2DÖÇ-3DÖÇ-4DÖÇ-5DÖÇ-6
PÇ-1------
PÇ-2------
PÇ-3------
PÇ-4------
PÇ-5------
PÇ-6------
PÇ-7------
PÇ-8------
PÇ-9------
PÇ-10------
PÇ-11------
PÇ-12------

Haftalık Konular ve İlgili Ön Hazırlık Çalışmaları

HaftaKonularÖn Hazırlık
1Von Neumann mimarisi, Veri trafiği darboğazı, Hafıza duvarı kavramı
2Hafıza teknolojileri, Uçucu ve uçucu olmayan elemanlar, Resistif bellek türleri (RRAM, MRAM, PCRAM)
3Memristör elemanı, Akım-gerilim karakteristiği, Modellemede kullanılan yaklaşımlar
4Çapraz-çubuk (crossbar) dizileri, Okuma-yazma mekanizmaları, Direnç durumları
5Bellek içi hesaplama kavramı, Von Neumann dışı mimariler, Veri yakınında hesaplama
6Memristör temelli sayısal devre yapıları, Lojik işlemlerin resistif ortama taşınması
7İmplifikasyon (IMPLY) ve NOR-NOT tabanlı hesaplama yaklaşımları
8Ara Sınav 1
9Lojik operatör kümeleri, Mantık fonksiyonlarının gerçeklenmesi
10Çevresel devre elemanları, Satır-sütun kodlayıcılar, (row/column decoder), Sense amplifier’lar, Seçici ve sürücü yapıları
11Toplayıcı ve çıkarıcı devrelerinin memristör tabanlı gerçekleştirilmesi
12Karşılaştırıcı devreler, Çarpıcı (multiplikatif) hızlandırıcı yapıları
13Vektör-matris çarpımı, Evrişim işlemleri, Veri yoğun hesaplamalarda kullanım
14Makine öğrenmesi hızlandırıcıları, Donanımsal öğrenme mimarileri
15Paralel işlem kabiliyeti, Enerji verimliliği, Performans değerlendirmeleri
16Final

Değerlendirme Sistemi

EtkinliklerSayıKatkı Payı
Devam/Katılım
Laboratuar
Uygulama
Arazi Çalışması
Derse Özgü Staj
Küçük Sınavlar/Stüdyo Kritiği
Ödev210
Sunum/Jüri
Projeler130
Seminer/Workshop
Ara Sınavlar120
Final140
Dönem İçi Çalışmaların Başarı Notuna Katkısı
Final Sınavının Başarı Notuna Katkısı
TOPLAM100

AKTS İşyükü Tablosu

EtkinliklerSayıSüresi (Saat)Toplam İşyükü
Ders Saati
Laboratuar
Uygulama
Arazi Çalışması
Sınıf Dışı Ders Çalışması
Derse Özgü Staj
Ödev
Küçük Sınavlar/Stüdyo Kritiği
Projeler
Sunum / Seminer
Ara Sınavlar (Sınav Süresi + Sınav Hazırlık Süresi)
Final (Sınav Süresi + Sınav Hazırlık Süresi)
Toplam İşyükü :
Toplam İşyükü / 30(s) :
AKTS Kredisi :
Diğer NotlarYok