| Ders Adı | Kodu | Yerel Kredi | AKTS | Ders (saat/hafta) | Uygulama (saat/hafta) | Laboratuar (saat/hafta) |
|---|---|---|---|---|---|---|
| Veri Tabanı Sistemlerinin İç Yapısı | BLM3140 | 3 | 8 | 3 | 0 | 0 |
| Önkoşullar | BLM3041 |
|---|
| Yarıyıl | Güz, Bahar |
|---|
| Dersin Dili | Türkçe |
|---|---|
| Dersin Seviyesi | Lisans |
| Dersin Türü | Seçmeli @ Bilgisayar Mühendisliği Lisans Programı (%30 İngilizce) |
| Ders Kategorisi | Temel Meslek Dersleri |
| Dersin Veriliş Şekli | Yüz yüze |
| Dersi Sunan Akademik Birim | Bilgisayar Mühendisliği Bölümü |
|---|---|
| Dersin Koordinatörü | M. Utku Kalay |
| Dersi Veren(ler) | M. Utku Kalay |
| Asistan(lar)ı |
| Dersin Amacı | Bu dersin amacı, öğrencilerin modern veri tabanı sistemlerinin iç yapısını, veri erişim yöntemlerini, indeksleme tekniklerini ve sorgu işleme algoritmalarını derinlemesine anlamalarını sağlamaktır. Ayrıca, sorgu optimizasyonu ve performans iyileştirme teknikleri üzerine uygulamalı bilgi kazandırmak hedeflenmektedir. |
|---|---|
| Dersin İçeriği | • Disk tabanlı veri yönetimi ve dosya organizasyonları • Sayfa yapıları, kayıt yerleşimi ve buffer yönetimi • İndeksleme teknikleri: B+ Tree, Hash indeksleme • Sorgu işleme ve yürütme algoritmaları: Nested Loop Join, Sort-Merge Join, Hash Join • Group By, Aggregation ve Projection işlemleri • Sorgu planları ve maliyet temelli optimizasyon • Heuristik optimizasyon teknikleri ve indeks seçimi • Paralel saklama ortamları ve Paralel Sorgu İşleme • Gerçek dünya senaryoları üzerinden performans analizi |
| Ders Kitabı / Malzemesi / Önerilen Kaynaklar |
|
| Opsiyonel Program Bileşenleri | Yok |
Ders Öğrenim Çıktıları
- Veritabanı sistemlerinin fiziksel yapısını ve veri erişim yöntemlerini açıklayabilir.
- Farklı indeksleme tekniklerini karşılaştırabilir ve uygun olanı seçebilir.
- Sorgu işleme algoritmalarını analiz edebilir ve uygulayabilir.
- Sorgu optimizasyonu için maliyet temelli yaklaşımları kullanabilir.
- Paralel sorgulamada temel esasları ve kullanımını öğrenebilir.
Ders Öğrenim Çıktısı & Program Çıktısı Matrisi
| DÖÇ-1 | DÖÇ-2 | DÖÇ-3 | DÖÇ-4 | DÖÇ-5 | |
| PÇ-1 | - | - | - | - | - |
| PÇ-2 | 5 | 5 | 5 | 5 | 5 |
| PÇ-3 | 5 | 5 | 5 | 5 | 5 |
| PÇ-4 | 5 | 5 | 5 | 5 | 5 |
| PÇ-5 | - | - | - | - | - |
| PÇ-6 | 5 | 5 | 5 | 5 | 5 |
| PÇ-7 | - | - | - | - | - |
| PÇ-8 | - | - | - | - | - |
| PÇ-9 | - | - | - | - | - |
| PÇ-10 | - | - | - | - | - |
| PÇ-11 | - | - | - | - | - |
| PÇ-12 | - | - | - | - | - |
| PÇ-13 | - | - | - | - | - |
| PÇ-14 | 5 | 5 | 5 | 5 | 5 |
| PÇ-15 | 5 | 5 | 5 | 5 | 5 |
| PÇ-16 | - | - | - | - | - |
| PÇ-17 | - | - | - | - | - |
| PÇ-18 | - | - | - | - | - |
| PÇ-19 | - | - | - | - | - |
| PÇ-20 | - | - | - | - | - |
| PÇ-21 | - | - | - | - | - |
| PÇ-22 | - | - | - | - | - |
| PÇ-23 | - | - | - | - | - |
| PÇ-24 | - | - | - | - | - |
| PÇ-25 | - | - | - | - | - |
| PÇ-26 | - | - | - | - | - |
| PÇ-27 | - | - | - | - | - |
| PÇ-28 | - | - | - | - | - |
| PÇ-29 | - | - | - | - | - |
| PÇ-30 | - | - | - | - | - |
Haftalık Konular ve İlgili Ön Hazırlık Çalışmaları
| Hafta | Konular | Ön Hazırlık |
|---|---|---|
| 1 | Giriş ve veri tabanı sistemlerinin mimarisi | Database System Concepts: Ch. 1,2 |
| 2 | Disk yapısı: bloklar ve tampon yönetimi. Dosya organizasyonları: Yığın, Sıralı dosya, Hash dosyası. Sayfa yapıları ve kayıt yerleşimi | Database System Concepts: Ch. 12,13 |
| 3 | İndeksleme: Temel kavramlar. Hash-esaslı yaklaşımlar (Statik, Linear,Extendible Hash) Ağaç-temelli yaklaşımlar (ISAM, B+tree) | Database System Concepts: Ch. 14,24 |
| 4 | B+ Tree yapısı ve algoritmaları | Database System Concepts: Ch. 14 |
| 5 | Modern Indeksleme Yöntemleri: LSM-tree yapısı ve algoritmaları (Bellek tablosu, Sıralı Dizi tablosu, Sıkıştırma/Birleştirme, Yazma Büyütmesi, Bloom Filtreleri) (Compaction, Write Amplification, Read Path, SSTable, Memtable) | Database System Concepts: Ch. 14,24 |
| 6 | Harici Sıralama ve Join algoritmaları: Nested Loop, Sort-Merge | Database System Concepts: Ch. 15 |
| 7 | Join algoritmaları: Hash Join ve performans karşılaştırmaları | Database System Concepts: Ch. 15 |
| 8 | Ara Sınav 1 | |
| 9 | Sorgu planları ve yürütme stratejileri: Boru-hattı, Somutlaştırma | Database System Concepts: Ch. 16 |
| 10 | Sorgu Optimizasyonu Teknikleri: Maliyet temelli sorgu optimizasyonu, Sezgisel yaklaşımlar, Parametrik yaklaşımlar | Database System Concepts: Ch. 16 |
| 11 | Sorgu Optimizasyonu Teknikleri: Maliyet temelli sorgu optimizasyonu, Sezgisel yaklaşımlar, Parametrik yaklaşımlar | Database System Concepts: Ch. 16 |
| 12 | Paralel Saklama Ortamları, Veri Bölümlendirme, Veri Çoğaltma | Database System Concepts: Ch. 21,22 |
| 13 | Paralel Saklama Ortamları ve Paralel Sorgu İşleme Algoritmaları | Database System Concepts: Ch. 21,22 |
| 14 | Gerçek dünya örnekleriyle performans analizi. PostgreSQL eksenli veri tabanı ayar teknikleri | Database System Concepts: Ch. 25 PgSQL documentation and related web sites. |
| 15 | Gerçek dünya örnekleriyle performans analizi. PostgreSQL eksenli veri tabanı ayar teknikleri | Database System Concepts: Ch. 25 PgSQL documentation and related web sites. |
| 16 | Final |
Değerlendirme Sistemi
| Etkinlikler | Sayı | Katkı Payı |
|---|---|---|
| Devam/Katılım | ||
| Laboratuar | ||
| Uygulama | ||
| Arazi Çalışması | ||
| Derse Özgü Staj | ||
| Küçük Sınavlar/Stüdyo Kritiği | ||
| Ödev | 1 | 10 |
| Sunum/Jüri | ||
| Projeler | 1 | 10 |
| Seminer/Workshop | ||
| Ara Sınavlar | 2 | 40 |
| Final | 1 | 40 |
| Dönem İçi Çalışmaların Başarı Notuna Katkısı | ||
| Final Sınavının Başarı Notuna Katkısı | ||
| TOPLAM | 100 | |
AKTS İşyükü Tablosu
| Etkinlikler | Sayı | Süresi (Saat) | Toplam İşyükü |
|---|---|---|---|
| Ders Saati | 14 | 3 | |
| Laboratuar | |||
| Uygulama | |||
| Arazi Çalışması | |||
| Sınıf Dışı Ders Çalışması | 14 | 5 | |
| Derse Özgü Staj | |||
| Ödev | 1 | 20 | |
| Küçük Sınavlar/Stüdyo Kritiği | |||
| Projeler | 1 | 20 | |
| Sunum / Seminer | |||
| Ara Sınavlar (Sınav Süresi + Sınav Hazırlık Süresi) | 2 | 30 | |
| Final (Sınav Süresi + Sınav Hazırlık Süresi) | 1 | 30 | |
| Toplam İşyükü : | |||
| Toplam İşyükü / 30(s) : | |||
| AKTS Kredisi : | |||
| Diğer Notlar | Yok |
|---|
