Ders AdıKodu Yerel KrediAKTS Ders (saat/hafta)Uygulama (saat/hafta)Laboratuar (saat/hafta)
Derin Öğrenmenin Matematiksel TemelleriMTM513437.5300
ÖnkoşullarYok
YarıyılGüz, Bahar
Dersin Diliİngilizce, Türkçe
Dersin SeviyesiYüksek Lisans
Dersin TürüSeçmeli @ Matematik Mühendisliği ABD Matematik Mühendisliği Yüksek Lisans Programı
Seçmeli @ Matematik Mühendisliği ABD Matematik Mühendisliği Yüksek Lisans Programı (İngilizce)
Seçmeli @ Matematik Mühendisliği ABD Matematik Mühendisliği Doktora Programı
Ders KategorisiUzmanlık/Alan Dersleri
Dersin Veriliş ŞekliYüz yüze
Dersi Sunan Akademik BirimMatematik Mühendisliği Bölümü
Dersin KoordinatörüMert Bal
Dersi Veren(ler)
Asistan(lar)ı
Dersin Amacı
Dersin İçeriği
Ders Kitabı / Malzemesi / Önerilen Kaynaklar
Opsiyonel Program BileşenleriYok

Ders Öğrenim Çıktıları

    Ders Öğrenim Çıktısı & Program Çıktısı Matrisi

    PÇ-1
    PÇ-2
    PÇ-3
    PÇ-4
    PÇ-5
    PÇ-6
    PÇ-7
    PÇ-8
    PÇ-9
    PÇ-10

    Haftalık Konular ve İlgili Ön Hazırlık Çalışmaları

    HaftaKonularÖn Hazırlık
    1Derin Öğrenmeye Giriş ve Temel Matematiksel ProblemlerKavramsal: Derin öğrenmenin klasik makine öğrenmesinden farkını, "öğrenme problemi"nin bir optimizasyon problemi olarak nasıl formüle edildiğini inceleyin. Matematik: Küme teorisi, fonksiyon kavramı (tanım/değer kümesi), vektör-matris gösterimi, temel türev ve gradyan fikrini gözden geçirin. Hazırlık sorusu: Bir regresyon problemini "en iyi fonksiyonu bulma" problemi olarak nasıl ifade edersiniz?
    2Aktivasyon FonksiyonlarıKavramsal: Doğrusal olmayan (non-linear) dönüşümlerin ağlara neden gerekli olduğunu inceleyin. Matematik: Reel analiz temelleri, limit, süreklilik, türevlenebilirlik; üstel ve logaritmik fonksiyonlar; sigmoid, tanh, ReLU'nun türev davranışlarını gözden geçirin.Hazırlık: ReLU'nun sıfırda türevlenemez olması pratikte neden büyük bir problem yaratmaz?
    3Maliyet FonksiyonlarıKavramsal: Kayıp (loss) ile maliyet (cost) fonksiyonu farkını, öğrenmenin bir minimizasyon problemi olarak nasıl kurulduğunu inceleyin. Matematik: Konvekslik kavramı, normlar (L1, L2), olasılık ve olabilirlik (likelihood) temelleri; çapraz entropi (cross-entropy) kaybının olabilirlik ile ilişkisini araştırın. Hazırlık sorusu: MSE konveks bir fonksiyon mudur? Cross-entropy için aynı soruyu sorun.
    4Minimum Bulma AlgoritmalarıÖn bilgi: Maliyet fonksiyonları ve konvekslik tekrar edilmeli. Matematik: Çok değişkenli kalkülüs, gradyan, Hessian matrisi, Taylor serisi açılımı; özdeğer/özvektörlerin bir kritik noktanın minimum/maksimum/eyer noktası olup olmadığını nasıl belirlediğini araştırın. Kısa çalışma: İki değişkenli basit bir fonksiyon için 2–3 iterasyon gradyan inişi yapın. Hazırlık sorusu: Öğrenme oranı (learning rate) çok büyük seçilirse yakınsama neden bozulabilir?
    5Soyut Nöron ModeliKavramsal: Bir nöronun matematiksel olarak afin dönüşüm + aktivasyon fonksiyonu bileşimi olarak nasıl tanımlandığını inceleyin. Matematik: Lineer cebir, iç çarpım, matris-vektör çarpımı, afin dönüşümler, hiperdüzlemler. Hazırlık sorusu: Tek bir nöron geometrik olarak neyi temsil eder (örn. ikili sınıflandırmada)?
    6Sinir Ağlarının Matematiksel YapısıÖn bilgi: Soyut nöron modeli tekrar edilmeli. Matematik: Matris kalkülüsü, zincir kuralı (chain rule), bileşke fonksiyonlar; ileri yayılımın (forward pass) katmanlar arası fonksiyon bileşkesi olarak yazılışını inceleyin. Hazırlık: Geri yayılımın (backpropagation) aslında zincir kuralının otomatik/sistematik uygulanması olduğunu küçük bir 2 katmanlı ağ üzerinde göstermeye çalışın.
    7Yaklaşım Teoremlerine GirişKavramsal: Bir sinir ağının "hangi fonksiyonları temsil edebileceği" sorusunun neden önemli olduğunu inceleyin. Matematik: Fonksiyonel analiz temelleri, kompaktlık, düzgün (uniform) yakınsama; klasik Weierstrass yaklaşım teoremine giriş yapın. Hazırlık sorusu: "Evrensel yaklaşıklama" ifadesi tam olarak ne anlama gelir, her fonksiyon rastgele az hatayla mı yaklaşılabilir, yoksa belirli koşullar altında mı?
    8Ara Sınav 1
    9Tek Boyutlu Girdiler ve Evrensel YaklaşıklayıcılarÖn bilgi: Yaklaşım teoremlerine giriş tekrar edilmeli. Matematik: Stone-Weierstrass teoremi, düzgün yakınsama, temel ölçü teorisi kavramlarına giriş. Hazırlık sorusu: Tek gizli katmanlı bir ağın evrensel yaklaşıklayıcı olması, pratikte neden çok derin ağların tercih edilmesini engellemez?
    10Kesin Öğrenme ve Bilgi TemsiliKavramsal: "Kesin öğrenme" (exact learning) ile "yaklaşık öğrenme" arasındaki farkı inceleyin. Matematik: Bilgi teorisi temelleri, entropi, kombinatorik sayma prensipleri. Hazırlık sorusu: Bir ağın belirli bir eğitim kümesini "ezberlemesi" (interpolate etmesi) ile genelleme yapabilmesi arasındaki matematiksel gerilim nedir?
    11Bilgi Kapasitesi ve Sinir Ağlarının Temsil GücüÖn bilgi: Bilgi temsili tekrar edilmeli. Matematik: VC boyutu, kombinatorik sınırlar, olasılıksal genelleme sınırları (generalization bounds) kavramlarına giriş. Hazırlık sorusu: Bir ağın parametre sayısı arttıkça kapasitesi de artar; bu artış neden her zaman daha iyi genelleme anlamına gelmez?
    12Havuzlama ve Evrişimli Sinir Ağlarının Matematiksel TemelleriKavramsal: Konvolüsyonel katmanların parametre paylaşımı ve yerellik (locality) ilkelerini inceleyin. Matematik: Konvolüsyon işlemi, temel Fourier fikirleri, tensör cebiri temelleri. Hazırlık sorusu: Havuzlama (pooling) işlemi matematiksel olarak bir bilgi kaybı mıdır, yoksa bir tür değişmezlik mi kazandırır?
    13Tekrarlayan Sinir Ağlarının Matematiksel TemelleriÖn bilgi: Zincir kuralı ve gradyan tabanlı optimizasyon tekrar edilmeli. Matematik: Dinamik sistemler, fark denklemleri, kararlılık analizi için özdeğerlerin rolü; zamanla geri yayılımda (backpropagation through time) gradyanların neden patlayabileceğini/kaybolabileceğini araştırın. Hazırlık sorusu: Gradyan kaybolması (vanishing gradient) problemi RNN'lerde neden özellikle şiddetlidir?
    14Sınıflandırma Teorisi ve Üretici ModellerKavramsal: Ayrıştırıcı (discriminative) ile üretici (generative) modeller arasındaki farkı inceleyin. Matematik: Olasılık dağılımları, Bayes teoremi, karar sınırları (decision boundaries); KL ıraksaması (divergence) kavramına giriş yapın. Hazırlık sorusu: Bir sınıflandırıcının olasılık dağılımını doğrudan modellemesi (üretici) ile sadece karar sınırını öğrenmesi (ayrıştırıcı) arasındaki fark ne zaman pratik önem kazanır?
    15Stokastik Sinir Ağları ve Genel DeğerlendirmeKavramsal: Belirlenimci (deterministic) ağlar ile stokastik ağlar arasındaki farkı inceleyin. Matematik: Stokastik süreçler, Markov zincirleri, temel olasılık teorisi tekrarı. Genel değerlendirme hazırlığı: Dönem boyunca işlenen konulardan (optimizasyon, yaklaşım teoremleri, bilgi kapasitesi, CNN/RNN matematiği) en az ikisini birbirine bağlayan kısa bir literatür/özet çalışması hazırlayın. Tartışma sorusu: "Derin öğrenmenin matematiksel temellerinde bugün hâlâ tam çözülmemiş en önemli soru nedir?"
    16Final

    Değerlendirme Sistemi

    EtkinliklerSayıKatkı Payı
    Devam/Katılım
    Laboratuar
    Uygulama
    Arazi Çalışması
    Derse Özgü Staj
    Küçük Sınavlar/Stüdyo Kritiği
    Ödev
    Sunum/Jüri
    Projeler
    Seminer/Workshop
    Ara Sınavlar
    Final
    Dönem İçi Çalışmaların Başarı Notuna Katkısı
    Final Sınavının Başarı Notuna Katkısı
    TOPLAM100

    AKTS İşyükü Tablosu

    EtkinliklerSayıSüresi (Saat)Toplam İşyükü
    Ders Saati
    Laboratuar
    Uygulama
    Arazi Çalışması
    Sınıf Dışı Ders Çalışması
    Derse Özgü Staj
    Ödev
    Küçük Sınavlar/Stüdyo Kritiği
    Projeler
    Sunum / Seminer
    Ara Sınavlar (Sınav Süresi + Sınav Hazırlık Süresi)
    Final (Sınav Süresi + Sınav Hazırlık Süresi)
    Toplam İşyükü :
    Toplam İşyükü / 30(s) :
    AKTS Kredisi :
    Diğer NotlarYok